Sidebar

مسأله «خريد و فروش» يا «بيع» يكى از مهم‏ترين و متداول‏ ترين قراردادهاى اقتصادى در ميان مردم است و نقش بسيار مهمى در روابط اجتماعى دارد. اين مسأله همچون ساير فعاليت‏ ها بايد در محدوده مقررات اسلام باشد؛ از اين رو، يادگيرى احكام آن پيش شرطِ داد و ستد صحيح است.


مردى به امير مؤمنان عليه السلام عرض كرد: در پى كسب و كار هستم. فرمود: آيا از احكام دينى خود، اطلاع دارى؟ گفت: پس از كار، چنين خواهم كرد. حضرت فرمود:
 «وَيْحَكَ الْفِقْهُ ثُمَّ الْمَتْجَرُ، فَانَّهُ مَنْ باعَ وَاشْتَرى‏ وَ لَمْ يَسْأَلْ عَنْ حَرامٍ وَ لا حَلالٍ ارْتَطَمَ فِى الرِّبا، ثُمَّ ارْتَطَمَ»

واى به حالت! نخست احكام (خريد و فروش) را بياموز، سپس به تجارت بپرداز؛ زيرا هر كس خريد و فروش كند و از حلال و حرام آن نپرسد مكرّر در [آلودگى‏] ربا فرو مى‏رود.
امام صادق عليه السلام نيز مى‏فرمايد:
 «مَنْ ارادَ التِّجارَةَ فَلْيَتَفَقَّهْ فى‏ دينِهِ لِيَعْلَمَ بِذلِكَ ما يَحِلُّ لَهُ مِمَّا يَحْرُمُ عَلَيْهِ وَ مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ فى‏ دينِهِ ثُمَّ اتَّجَرَ تَوَرّطَ الشُّبُهاتِ»

هر كه مى‏خواهد تجارت كند بايد با مسائل دينش آشنا شود، تا حلال و حرام را از هم بازشناسد و كسى كه قبل از فراگيرى احكام دينش، داد و ستد نمايد، در كارهاى شبه ه‏ناك غوطه ‏ور خواهد شد.

امام خمينى قدس سره نيز در حكم مسأله مى‏فرمايد:
بر هر كس كه مى‏خواهد به تجارت و ساير انواع كسب اشتغال ورزد، واجب است احكام و مسائل مربوط به آن را ياد بگيرد، تا صحيح آن را از فاسدش باز شناسد و از ربا سالم بماند و مقدار لازم، آن است كه حكم تجارت و معامله‏اى را كه انجام مى‏دهد در همان موقع انجام دادن- هرچند از روى تقليد- بداند.

 

آداب خريد و فروش‏


تجارت و كسب، آداب ويژه‏اى دارد كه به پاره‏اى از آنها اشاره مى‏كنيم:


الف- مستحبات‏
1- ميانه‏روى در كسب مال به‏طورى كه آدمى نه كوتاهى كند و نه حريص باشد.
2- پذيرش بر هم زدن معامله در صورتى‏كه طرف مقابل از معامله پشيمان شود.
3- مساوات بين مشتريان در قيمت، به‏طورى كه ميان چانه زننده و غير آن فرق نگذارد؛ البته اگر به خاطر فضيلت و دين و مانند اينها فرق بگذارد ظاهراً اشكال ندارد.
4- جنس را براى خود كمتر بخواهد و (به ديگران) بيشتر و سنگين‏تر بدهد.


ب- مكروهات‏
1- تعريف كردن از كالاى خويش و بدگويى از جنسى كه مى‏خرد.
2- وارد در معامله ديگران شدن.
3- قسم راست خوردن در معامله.
4- معامله كردن در جايى كه عيب (جنس) در آن جا مخفى مى‏ماند.
5- قبل از همه براى معامله وارد بازار شدن و ديرتر از همه خارج شدن.
6- معامله با فرومايگان و افراد لاابالى.
7- سود گرفتن از مؤمنان، مگر در حال ضرورت يا درصورتى كه جنس را براى خريد و فروش تهيه كرده يا بيش از صد درهم خريده باشد كه در اين‏جا سود گرفتن به اندازه خرج روزانه اشكال ندارد و مكروه نيست.
8- تقاضاى كم كردن قيمت پس از انجام معامله.


شرايط خريد و فروش‏
خريد و فروش ممكن است همراه با لفظ، يا نوشتن و امضاى قرارداد و تنظيم سند صورت گيرد؛ چنان‏كه در معاملات بزرگ و مهم نظير خريدن زمين، خانه، اتومبيل و ...
چنين است، يا به ‏صورت داد و ستد عملى، بدون لفظ و امضاى قرارداد كه در اصطلاح فقه به آن «معاطات» مى‏گويند؛ بدين ترتيب كه فروشنده جنس را به قصد فروش به مشترى داده و او نيز با پرداخت پول، قبول خود را اعلام مى‏كند؛ چنان‏كه بيشتر معاملات روزمرّه به صورت معاطاتى انجام مى‏گيرد. به هر حال رعايت شرايط خريد و فروش در هر دو صورت از نظر شرع لازم ‏الاجراست.
خريد و فروش داراى سه ركن «خريدار و فروشنده»، «پول و كالا» و «صيغه قرارداد» است. از اين رو، شرايط خريد و فروش را در سه محور به شرح زير پى‏مى‏گيريم:
1- شرايط خريدار و فروشنده: بلوغ، عقل، قصد معامله داشتن، اختيار (مجبور نبودن در معامله)، عدم ممنوعيت از تصرف و مالك يا اختياردار مال بودن.
2- شرايط پول و كالا: معلوم بودن مقدار آن، قابل تحويل بودن، معيّن بودن خصوصيات آن و متعلق حق ديگرى نبودن آن؛ مثل اينكه مال گروى نباشد كه نزد ديگرى گذاشته است؛ چرا كه بدون اجازه او نمى‏توان آن را فروخت.
3- شرايط صيغه قرارداد: وجود دو طرف ايجاب و قبول، پى در پى بودن ايجاب و قبول، هماهنگى ايجاب و قبول «5» و اجراى صيغه همراه قصد خريد و فروش.

انواع خريد و فروش‏
خريد و فروش به انواع گوناگونى تقسيم مى‏شود كه برخى از آنها به شرح زير است:
الف- نقد
 «خريد و فروش نقدى»، معامله‏ اى است كه كالا و بهاى آن، هنگام معامله رد و بدل مى‏شود.
1- در معامله نقدى، خريدار و فروشنده، بعد از معامله مى‏توانند جنس و پول را از يكديگر مطالبه نموده و تحويل بگيرند.
2- تحويل دادن خانه، زمين و مانند اينها به اين است كه در اختيار خريدار گذاشته شود كه بتواند در آن تصرف كند و تحويل دادن فرش، لباس و مانند اينها به اين است كه آن را طورى در اختيار خريدار بگذارند كه اگر بخواهد به جاى ديگر ببرد فروشنده جلوگيرى نكند.
ب- نسيه‏
 «خريد و فروش نسيه»، معامله‏ اى است كه كالا هنگام معامله تحويل مشترى مى‏شود، ولى پرداخت وجه آن، مدّت‏دار است. احكام اين نوع معامله به قرار زير است:
1- مدت معامله نسيه بايد كاملًا مشخص باشد. پس اگر جنسى را بفروشد كه سر خرمن پول آن را بگيرد، چون مدت، كاملًا معيّن نشده معامله باطل است.
2- فروشنده پيش از تمام شدن مدّتى كه قرار گذاشته‏اند، نمى‏تواند عوض آن را از خريدار مطالبه كند.
3- فروشنده بعد از فرارسيدن مدّت، مى‏تواند عوض را مطالبه كند، ولى اگر خريدار نتواند بپردازد، بايد او را مهلت دهد.
4- اگر (فروشنده) به كسى كه قيمت جنس را نمى‏داند، مقدارى نسيه بدهد و قيمت آن را به او نگويد معامله باطل است، ولى اگر به كسى كه قيمت نقدى جنس را مى‏داند نسيه بدهد و گرانتر حساب كند، مثلًا بگويد جنسى را كه به تو نسيه مى‏دهم تومانى يك ريال (10%) از قيمتى كه نقد مى‏فروشم گرانتر حساب مى‏كنم و او قبول كند اشكال ندارد.
5- كسى كه جنس را نسيه فروخته و براى گرفتن پول آن مدّتى قرار داده، اگر مثلًا بعد از گذشتن نصف مدّت، مقدارى از طلب خود را كم كند و بقيه را نقد بگيرد، اشكال ندارد.
استفتا: اگر كسى جنسى را بخرد و بگويد هر وقت تمكّن پيدا كردم بهاى جنس را مى‏پردازم و فروشنده هم به اين امر راضى گردد آيا معامله صحيح است يا خير؟
جواب- اگر مدّت به نحو مضبوط تعيين نشود و نسيه معامله شود، معامله باطل است.
ج- سَلَف‏
 «سلف» يا «سَلَم»- بر عكس نسيه- عبارت است از خريد كالاى كلّى مدّت‏دار در مقابل بهاى نقد (يعنى مشترى پول را مى‏دهد كه بعد از مدّتى كالا را تحويل بگيرد).
به‏عنوان مثال اگر مشترى بگويد اين پول را مى‏دهم كه بعد از شش ماه فلان جنس را بگيرم و فروشنده بگويد: «قبول كردم»، يا فروشنده پول را بگيرد و بگويد: «فلان جنس را فروختم كه بعد از شش ماه تحويل بدهم» معامله صحيح است.
معامله سلف درصورتى صحيح است كه:
1- خصوصياتى را كه به‏وسيله آن قيمت جنس عوض مى‏شود مشخص نمايند.
2- قبل از آنكه خريدار و فروشنده از هم جدا شوند خريدار تمام قيمت را به فروشنده بدهد (يا به مقدار آن از فروشنده طلبكار باشد).
3- مدّت را كاملًا مشخص كنند.
4- وقتى كه براى تحويل جنس قرار مى‏دهند زمانى نباشد كه جنس در آن وقت ناياب باشد.
5- بنابر احتياط واجب جاى تحويل جنس را معين كنند.
6- درصورتى‏كه جنس، وزنى يا پيمانه‏اى است، وزن يا پيمانه آن را مشخص كنند.
احكام سلف‏
1- انسان نمى‏تواند جنسى را كه به سلف خريده پيش از تمام شدن مدّت مقرّر بفروشد، ولى پس از تمام شدن مدّت، اگر چه آن را تحويل نگرفته باشد، فروختن آن اشكال ندارد. «2»
2- اگر جنسى را كه فروشنده مى‏دهد، پست‏تر از جنسى باشد كه قرارداد كرده، مشترى مى‏تواند قبول نكند.
3- اگر فروشنده به جاى جنسى كه قرارداد كرده، جنس ديگرى بدهد، درصورتى‏كه مشترى راضى شود اشكال ندارد.
4- اگر جنسى را كه به سلف فروخته در موقعى كه بايد آن را تحويل دهد، ناياب شود و نتواند آن را تهيه كند، مشترى مى‏تواند صبر كند تا تهيه نمايد، يا معامله را به هم بزند و چيزى را كه داده، پس بگيرد.
د- صَرْف‏


 «خريد و فروش صرف» عبارت از معامله طلا و نقره است و به چهار قسم «معامله طلا با طلا»، «نقره با نقره»، «طلا با نقره» و «نقره با طلا» تقسيم مى‏شود و احكام آن به شرح زير است:

1- اگر طلا را به طلا يا نقره را به نقره بفروشد، سكّه‏دار باشند يا بى‏سكّه، درصورتى‏كه وزن يكى از آنها زيادتر از ديگرى باشد معامله حرام و باطل است
2- اگر طلا را به نقره، يا نقره را به طلا بفروشد، معامله صحيح است و لازم نيست وزن آنها مساوى باشد.
3- اگر طلا يا نقره را به طلا يا نقره بفروشند، بايد فروشنده و خريدار پيش از آنكه از يكديگر جدا شوند، جنس و عوض آن را به يكديگر تحويل دهند و اگر هيچ مقدار از چيزى را كه قرار گذاشته‏اند، تحويل ندهند، معامله باطل است.


چند استفتا
سؤال 1- آيا طلاى آماده و ساخته را با طلاى شكسته و مستعمل پاياپاى يعنى يك كيلو در مقابل يك كيلو به اضافه پول ساخت آن مى‏شود معامله كرد يا نه؟
جواب- اگر معامله بين يك كيلو در مقابل يك كيلو باشد و اجرتى در مقابل ساخت قرار داده شود مانع ندارد.
سؤال 2- نظر مبارك را در حكم شغل صرّافى و خريد و فروش پولهاى اجنبى بيان فرماييد؟
جواب- داير مدار مقررات دولت اسلامى است و چنانچه ربا باشد در هر صورت حرام است.
سؤال 3- خريدن پول خارجى از افرادى كه وارد ايران مى‏شوند با توجه به وضعيت فعلى جمهورى اسلامى چطور است؟
جواب- هرگونه معاملات ارز و صرف بايد با مقررات دولت اسلامى باشد.
سؤال 4- ... آيا صرف بازار آزاد در حال حاضر از نظر شرعى مجاز مى‏باشد يا نه؟
جواب- معاملات صرف بايد تابع مقررات دولت اسلامى باشد.

به‏هم زدن معامله‏
خريدار و فروشنده در بعضى موارد مى‏توانند معامله را به هم بزنند از جمله:
1- چنانچه از مجلس معامله متفرق نشده باشند.
2- خريدار يا فروشنده گول خورده باشد.
3- در معامله قرارداد كنند كه تا مدت معينى هر دو يا يكى از آنان بتوانند معامله را به‏ هم بزنند.
4- كالايى كه خريده معيوب بوده و بعد از معامله، عيب آن را بفهمد.
5- فروشنده يا خريدار، مال خود را بهتر از آنچه هست نشان دهد و طورى كند كه قيمت مال در نظر مردم زياد شود، بعداً معلوم شود كه آن‏گونه نبوده است.
6- فروشنده يا خريدار شرط كند كه كارى انجام دهد، يا شرط كند مالى را كه مى‏دهد طور مخصوصى باشد و به آن شرط عمل نكند كه در اين صورت ديگرى مى‏تواند معامله را به هم بزند.
7- فروشنده خصوصيات جنس معينى را كه مشترى نديده به او بگويد بعد معلوم شود طورى كه گفته نبوده است كه در اين صورت مشترى مى‏تواند معامله را به هم بزند.
8- حيوانى را خريده باشد كه خريدار تا سه روز مى‏تواند معامله را به‏هم بزند.
9- فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته تحويل دهد، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد كه در اين صورت مشترى مى‏تواند معامله را به هم بزند.
كسب‏هاى حرام‏
الف- خريد و فروش اعيان نجس‏
1- كاسبى با اعيان نجس جايز نيست؛ البته در عموميت اين حكم اشكال است. ليكن در مورد خريد و فروش و عوض و معوّض قراردادن آن، احتياط ترك نشود.

2- خريد و فروش ميته و انتفاع به آن براى منافع محلّله مقصوده جايز است، اگر چه احتياط مستحب آن است كه پول در مقابل عين آن داده نشود و در مقابل رفع يد و نحو آن داده شود و حرمت خريد و فروش ميته براى خوردن آن است.
3- فروش اجزاى ميته از قبيل مو و پشم كه در آن حيات وارد نشده و داراى منفعت حلال مورد توجه است بدون اشكال جايز مى‏باشد.
4- خريد و فروش سگ شكارى و بلكه سگِ گلّه، سگِ زراعت، سگِ باغ و سگِ خانه جايز است.
5- فروش فضله حيوانات درصورتى‏كه داراى منفعت باشد بدون اشكال جايز است، همين‏طور فروش ادرار شتر بدون اشكال جايز است و در غير آن اگر داراى منفعت حلال مورد قصد و توجه باشد جايز بودنش بعيد نيست.
6- خريد و فروش گربه جايز و پول آن، بدون اشكال حلال است، اما فروش غير آن از انواع حيوانات درنده، در صورت دارا بودن منفعت حلال مورد توجه عقلا، ظاهراً جايز است. حشرات و حيوانات مسخ شده نيز چنين حكمى دارند. بنابراين در تمام انواع حيوانات معيار در جواز خريد و فروش برخوردارى از منفعت حلال مورد توجه عقلاست. از اين رو، فروش زالو (كه خون فاسد را مى‏مكد)، كرم ابريشم و زنبور عسل بدون اشكال جايز است، اگر چه از حشرات مى‏باشند. همچنين است فيل كه از پشت (آن براى سوارى) و استخوان آن سود مى‏برند، اگر چه از حيوانات مسخ شده مى‏باشد. «5»
ب- خريد و فروش ابزار با قصد مصرف حرام‏
1- فروش هر چيزى كه وسيله حرام باشد، به‏طورى كه منفعت مقصود و مورد توجه آن منحصر در حرام باشد مانند آلات لهو از قبيل چوب‏ هاى مطربى، نى، دايره و مانند آنها و آلات قمار مانند تخته نرد و ... حرام است. همان‏طور كه خريد و فروش آنها حرام است، ساختن و اجرت گرفتن براى آن نيز حرام است، بلكه شكستن و تغيير شكل آنها واجب است.
2- توليد و خريد و فروش خمير ريش، تيغ و مانند آن، در صورتى‏كه مصرف حلال دارد اشكال ندارد مگر آنكه به قصد صرف در حرام يا علم به آن انجام شود.
3- خريد و فروش انگشتر طلاى‏زرد براى مردان توسط طلافروشى‏ها، جايز نيست.
ج- فروش سلاح به دشمنان‏


فروش سلاح به دشمنان دين چند صورت دارد:
1- اگر در حال جنگ با مسلمانان باشند، حرام است.
2- در حال جدايى و قطع ارتباط آنان با مسلمانان، درصورتى‏كه تهديدى عليه مسلمانان باشد، حرام است.
3- در حال آرامش و صلح، يا جنگ ميان خود آنان و جنگ بعضى با بعضى ديگر.
حتماً بايد در فروش سلاح به آنان مصالح اسلام و مسلمانان و اقتضاى روز، مراعات شود و تصميم‏گيرى به عهده والى مسلمانان است و غير از او هيچ كسى حق اظهار نظر ندارد.
د- غش در معامله‏
غش در خريد و فروش به آنچه مخفى است مانند مخلوط كردن شير با آب، گندم مرغوب با نامرغوب، روغن با پيه يا با روغن نباتى و مانند اينها، بدون آگاه كردن مشترى، حرام است؛ گرچه معامله باطل نمى‏شود و براى مشترى حق فسخ محفوظ است، و اگر غش به‏ گونه‏ اى باشد كه جنسى را به جاى جنس ديگر بفروشد مثل اينكه فلز بدلى را به ‏جاى طلا يا نقره بفروشد، اصل معامله نيز فاسد است.
ه- قمار
1- بازى با آلات قمار مطلقاً (با شرطبندى يا بدون آن) حرام است.
2- در مسابقات فوتبال، واليبال، پينگ‏پنگ و مانند آن اگر پولى برد و باخت شود در حكم قمار و حرام است. همچنين اگر براى برنده چيزى مقرر كنند، حرام است.
بازى كردن با هر وسيله‏اى كه در آن برد و باخت مطرح باشد، حرام است.
ز- خريد و فروش اجناس قاچاق‏
1- فروش اجناس قاچاق بايد با مقررات دولت اسلامى باشد و چنانچه دولت مزاحمتى ندارد و در بازار فروخته مى‏شود مانع ندارد.
2- خريد و فروش ترياك يا كشت خشخاش منوط است به مقررات دولت اسلامى و تخلف جايز نيست.
استفتاء: آيا قاچاق كالاهاى مصرفى مانند لباس و پارچه و برنج و غيره از جمهورى اسلامى براى فروش به ساكنان كشورهاى خليج فارس جايز است؟
جواب: مخالفت با قوانين نظام جمهورى اسلامى جايز نيست؟

 

ربا

 «ربا» عملى حرام و از گناهان كبيره مى‏باشد و بر آن وعده عذاب داده شده است.
قرآن كريم مى‏فرمايد:
 «يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبوا اضْعافاً مُضاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتى‏ اعِدَّتْ لِلْكافِرينَ»

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد ربا (و سود پول) را چند برابر، نخوريد! تقوا را پيشه كنيد تا رستگار شويد! و از آتشى كه براى كافران آماده شده است، بپرهيزيد.
رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:
 «انَّ اللَّهَ لَعَنَ اكِلَ الرِّبا وَ مُوَكِّلَهُ وَ كاتِبَهُ وَ شاهِدَيْهِ»

همانا خداوند ربا خوار، نماينده، نويسنده قرارداد و دو شاهد آن را لعنت كرده است.
امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد:
 «الرِّبا سَبْعُونَ جُزْءاً ايْسَرُهُ انْ يَنْكِحَ الرَّجُلُ امَّهُ فى‏ بَيْتِ اللَّهِ الْحَرامِ»

 [زشتى‏] ربا هفتاد جزء است، كمترين آن، چنان است كه مردى با مادرش در بيت ‏الله ‏الحرام زنا كند!
ربا به دو قسم «معاملى» و «قرضى» تقسيم مى‏گردد.
الف- رباى معاملى‏
رباى معاملى عبارت از معامله دو كالاى مشابه به يكى از دو صورت زير است:
1- زيادى عينى، مانند فروش يك من گندم به دو من آن، يا فروش يك من به يك من و يك درهم.
2- زيادى حكمى، مانند فروش يك من گندم نقد به يك من نسيه.

رباى معاملى دو شرط دارد:

1- هم‏جنس بودن عرفى: براساس اين شرط، معامله كردن هر چه كه در نظر عرف از يك جنس باشند با اضافى جايز نيست، مانند معامله گندم با گندم، برنج با برنج، خرما با خرما و .... بنابراين اضافى گرفتن در معامله گندم پست و گندم خوب و نيز برنج خوب با برنج نامرغوب و غير اينها از چيزهايى كه در نظر عرف يك جنس حساب مى‏شوند، جايز نيست؛ اما اضافى گرفتن بين چيزهايى مانند گندم و عدس كه در نظر عرف يكى حساب نمى‏شوند، مانعى ندارد. «1»
2- پيمانه‏اى يا وزن كردنى بودنِ عوض و معوّض: براساس اين شرط، در چيزى كه با شمردن يا مشاهده فروخته مى‏شود، ربا نيست.
ب- رباى قرضى‏
 «رباى قرضى» عبارت از شرط زيادى كردن در وام است كه احكام آن در «قرض» خواهد آمد. در اينجا تذكر اين نكته لازم است كه: قرضِ مشروط به شرط زيادى صحيح است، ليكن شرط آن باطل و حرام است. از اين رو، قرض گرفتن از كسى كه جز با زيادى قرض نمى‏دهد، مثل بانك و غير آن، با قبول نكردن شرط آن به‏طور جدّى و تنها قبول كردن قرض، جايز است و تظاهر به قبول شرط بدون آن كه جدّ و قصد حقيقى نسبت به آن داشته باشد، حرام نيست. پس قرض صحيح و شرط، باطل است بدون آنكه مرتكب حرام شده باشد.

 

احتكار

«احتكار» يعنى نگهدارى و مخفى كردن مواد غذايى به انتظار گرانى، در حال اضطرار مسلمانان و نيازشان به آن و نبودن كسى كه به قدر كفايتشان به آنان عرضه كند.
جمع و نگهدارى كالاهاى ضرورى و مورد نياز مردم و در انحصار درآوردن و ممنوع كردن مردم از آن، عملى حرام و يكى از زيانبارترين مسائل اجتماعى است كه حكومت‏ها و جوامع بشرى گرفتار پيامدهاى نامطلوب آن مى‏گردند.
احتكار در روايات اسلامى صفتى رذيله، خوى تبهكاران و عملى مضرّ به حال امّت و زمامداران شمرده شده و از محتكران به‏عنوان افراد گناهكار، ملعون و محروم از رحمت خداوند ياد شده است.
شرايط احتكار عبارت است از:
1- انبار كردن مواد غذايى.
2- احتياج داشتن مردم مسلمان به آن.
3- نبودن شخص ديگرى كه آن آذوقه را به اندازه كافى در اختيار مردم بگذارد.
4- انجام دادن اين كار براى بالا رفتن قيمت كالا.


موارد احتكار
احتكار تنها در غلّات چهارگانه (گندم، جو، خرما و كشمش)، روغن حيوانى و گياهى محقق مى‏شود. اگر چه حبس متاع و كالا در تمامى مايحتاج مردم، عملى ناپسند و نفرت‏ انگيز است، ولى احكام احتكار براى غيراجناس ياد شده، ثابت نيست.
موارد ياد شده در حرمت احتكار مواردى است كه به حكم اوّلى از طرف شارع حرام شده است. ولى حاكم اسلامى مى‏تواند از احتكار هر كالايى كه برخلاف مصالح عمومى باشد جلوگيرى كرده، مشمول قانون حرمت احتكار قرار دهد. چنان‏كه حضرت امام قدس سره‏ در يك حكم كلّى اختيارات حاكم اسلامى را اينگونه بيان مى‏كند:
امام عليه السلام و حاكم مسلمانان مى‏تواند آنچه را كه به صلاح مسلمانان است انجام دهد؛ از قبيل تثبيت قيمت‏ ها، يا صنعت، يا انحصار تجارت و مانند اينها از امورى كه در نظام و صلاح جامعه دخالت دارد.
بديهى است كه اين حكم، منع احتكار در غير موارد منصوص را نيز شامل است و جلوگيرى از آن را از اختيارات حاكم اسلامى شمرده است. همچنين در حكم احتكار و گران‏ فروشى مى‏فرمايد:
احتكار و گران‏فروشى و هر عملى كه برخلاف مقررات دولت اسلامى است، جايز نيست.
استفتاء: احتكار چه چيزهايى از نظر شرعى حرام است؟ آيا تعزير مالى محتكران به نظر جناب عالى جايز است؟
جواب- حرمت احتكار بر اساس آنچه در روايات آمده و نظر مشهور هم همان است فقط در غلات چهارگانه و در روغن حيوانى و روغن نباتى است كه طبقات مختلف جامعه به آن نياز دارند، ولى حكومت اسلامى هنگامى كه مصلحت عمومى اقتضا كند، حق دارد از احتكار ساير احتياجات مردم هم جلوگيرى كند و اجراى تعزير مالى بر محتكر در صورتى كه حاكم صلاح بداند، اشكال ندارد.

 

 

انتهای پیام/


نوشتن دیدگاه


دیدگاه‌ها   

0 #9 quest bars cheap prince_mobley@zoho.com 1398-03-24 09:10
Hello i am kavin, its my first time to commenting anyplace,
when i read this piece of writing i thought i
could also create comment due to this sensible paragraph.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #7 g richiehazel@inbox.com 1398-02-22 02:45
hey there and thank you for your info – I have definitely picked up something new from
right here. I did however expertise a few technical issues using this
site, as I experienced to reload the website a lot of times previous to I could get it to load properly.
I had been wondering if your web host is OK? Not that I'm complaining, but sluggish loading instances times will sometimes affect your placement in google
and can damage your high quality score if advertising and marketing with Adwords.

Well I am adding this RSS to my e-mail and can look out for much
more of your respective intriguing content.
Ensure that you update this again soon.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #6 g veroniquehornibrook@live.de 1398-02-20 12:33
It's very easy to find out any topic on net as compared to books,
as I found this paragraph at this web page.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #5 minecraft download deangelo_castrejon@inbox.com 1398-02-16 16:25
Greate pieces. Keep writing such kind of info on your page.
Im really impressed by your site.
Hey there, You've done a great job. I will certainly digg
it and individually recommend to my friends. I'm sure they'll be benefited from this site.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #4 gamefly free trial sheiladriskell@gmx.de 1398-02-15 15:52
Link exchange is nothing else but it is only placing the other person's webpage link on your page at suitable place
and other person will also do similar in support of you.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #3 gamefly free trial reynabutterfield@gmail.com 1398-02-14 21:35
Thanks on your marvelous posting! I certainly enjoyed reading
it, you may be a great author. I will make sure to bookmark your blog and will often come back sometime soon. I want to encourage yourself to continue your great posts, have a nice evening!
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #2 gamefly free trial abbeyarmijo@aol.com 1398-02-13 17:09
I'm not sure exactly why but this web site is loading incredibly
slow for me. Is anyone else having this issue or is it a issue on my
end? I'll check back later and see if the problem still exists.
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

0 #1 gamefly free trial shermanwoodd@gmail.com 1398-02-12 04:20
I know this if off topic but I'm looking into starting my
own weblog and was wondering what all is required
to get set up? I'm assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
I'm not very internet savvy so I'm not 100% certain. Any
tips or advice would be greatly appreciated. Thank you
نقل قول کردن | گزارش به مدیر

حدیث

امام حسن (سلام الله علیه) : مَن عَرَفَ اللَّهَ أحَبَّهُ. هر كس خدا را بشناسد، دوستش بدارد. دوستی در قرآن وحدیث: ص414 – ح 963

ورود کاربر

  1. مجلات قرآنی
  2. تدبر در کلام وحی
پژوهشهای قرآن و حدیث

پژوهشهای قرآن و حدیث

مجله پژوهش های قرآن و حدیث دارای رتبه علمی -...
قرآن وحدیث

قرآن وحدیث

اين نشريه از انتشارات انجمن علوم قرآن و حدیث...
فصلنامه پژوهش‌هاى قرآنى

فصلنامه پژوهش‌هاى قرآنى

فصلنامة «پژوهش‌هاى قرآنى» نشريه‌اى تخصصى در...
فصلنامه پیام جاویدان

فصلنامه پیام جاویدان

فصلنامه پیام جاویدان »پيام جاويدان» به صورت...
شناخت چهره واقعی منافقین

شناخت چهره واقعی منافقین

فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَر...
اولی الامر کیست؟

اولی الامر کیست؟

سوره نساء آیه شریفه: ۵۹ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ...
ماهیت واقعی مشرکین وکفار

ماهیت واقعی مشرکین وکفار

آیه ششم سوره مبارکه بقره: إِنَّ الَّذینَ کَف...
جانشینان پیامبر(ص)

جانشینان پیامبر(ص)

سوره نساء آیه شریفه: ۵۹ أَطِیعُواْ اللّهَ وَ...

پیوند ها